Thiết kế bối cảnh phim điện ảnh, biến những điều không thành có với Họa Sĩ Phạm Hùng. Bộ phim chẳng thể hoàn thành nếu không có họa sĩ thiết kế – người cùng các thành viên trong tổ của mình biến hóa với từng bối cảnh. Có thể nói, bộ phận thiết kế là những người “biến không thành có”, thổi sinh khí cho những khung cảnh đẹp nhưng đơn điệu. Công việc của họ rất nhiều, từ khâu tiền kỳ cho đến lúc xong một bộ phim. Vì nhiều lý do, đôi khi họa sĩ thiết kế cũng gặp sai sót và phải tìm cách xử lý. Những bài học rút ra từ sai sót đó được họ tích cóp, trở thành kinh nghiệm để theo đuổi tiếp đam mê đã chọn.

Họa sĩ thiết kế sẽ nghiên cứu, tìm tòi để lọc ra các tư liệu phục vụ cho việc xây dựng những ý niệm có tính khơi mở, những ý tưởng tiếp tục hỗ trợ cho nội dung và các yếu tố thị giác khác của vở diễn. Vấn đề “Làm thế nào để tiếp cận và phát triển những ý tưởng sáng tạo?” luôn là một thắc mắc rất chính đáng. Nó bắt đầu với việc chúng ta sẵn sàng mở rộng tư duy để đón nhận các khả năng. Có thái độ cầu thị đối với việc nghiên cứu, tìm kiếm, lao động, sẵn sàng khám phá, tò mò và hiếu kỳ. Trí tưởng tượng của chúng ta rất trực quan. Cho dù là không gian nội hay ngoại, lùm cây cối sặc sỡ hay một buổi hòa nhạc, bầu trời đầy sao hoặc kiến trúc của một công trình tuyệt vời, thiết kế bối cảnh là một quá trình đòi hỏi không ngừng tìm tòi và nghiên cứu.

Người thiết kế bối cảnh phải làm việc với đạo diễn và các bộ phận thiết kế khác để thiết lập một ý tưởng thị giác tổng thể cho việc sản xuất và thiết kế không gian sân khấu. Họ có trách nhiệm phát triển một bộ thiết kế hoàn chỉnh bao gồm:

• sơ đồ mặt bằng cơ bản thể hiện tất cả các thành phần tĩnh tham gia dàn cảnh;
• sơ đồ tổng hợp thể hiện tất cả các thành phần động tham gia dàn cảnh, lưu ý cả vị trí của chúng trên sàn diễn và vị trí khuất ngoài sàn diễn (hai bên cánh gà, dưới mặt sàn, trên trần…);
• sơ đồ mặt cắt của không gian sân khấu kết hợp tất cả các thành phần dàn cảnh;
• mặt đứng của tất cả các thành phần dàn cảnh, và mặt đứng hoặc mặt cắt của các đạo cụ khác nếu cần.

Trong quá khứ, người thiết kế phải vẽ tay tất cả các thành phần nói trên, tuy nhiên, ngày nay người ta có thể dễ dàng tạo ra các mô hình 3D chính xác nhờ hỗ trợ của phần mềm máy tính.

Họa Sĩ Phạm Hùng cho biết khi nhận kịch bản, anh thường đọc nội dung, hình dung trong đầu dựng thế nào cho phù hợp với hoàn cảnh nhân vật rồi đi chọn cảnh. Khi chọn xong, anh bàn với đạo diễn cách dựng để nhận ý kiến. Nếu cần thiết, anh vẽ ra để đạo diễn dễ hình dung rồi bắt đầu phân việc cho các thành viên trong bộ phận thiết kế, bắt tay xây dựng, tìm đạo cụ… Khi hoàn tất tiền kỳ, đoàn phim bắt đầu quay, tổ của anh đến địa điểm sớm dựng cảnh và dọn dẹp khi kết thúc…

“Chúng tôi có thể thiết kế phòng ngủ, phòng khách phù hợp với tính cách nhân vật. Chúng tôi cũng có thể dựng từ nhà cho đến ngôi làng nội thất đầy đủ; làm giả súng, đạn, đóng bàn, ghế, tủ, vẽ tranh… Ví dụ, phim  “Gái Già Lắm Chiêu V”, “Gái Già Lắm Chiêu 3”, “Chị Mười Ba”, “Tro Tàn Rực Rỡ”, “Cô Gái Đến Từ Quá Khứ”, “Em Ước Mình Cùng Bay”, “Đất Rừng Phương Nam”… Khi xong phim, chúng tôi dọn dẹp mang về kho lưu trữ” – Họa Sĩ Phạm Hùng cho biết.

Các bối cảnh đều được vẽ trên máy tính và dựng cảnh theo bản thiết kế. Trong hình là một phòng tiệc ở đầu phim trong ‘Gái già lắm chiêu 3’

Từ đường trên bản vẽ và khi lên phim trong ‘Gái già lắm chiêu 3’

Phòng để quần áo của bà nội (NSND Hồng Vân đóng) trên bản vẽ và trên phim trong ‘Gái già lắm chiêu 3’

Họa sĩ thiết kế là công việc sáng tạo, ảnh hưởng đến tính thẩm mỹ của cả bộ phim. Công việc này thú vị nhưng cũng có nhiều áp lực mà chỉ những người đam mê, nhiệt huyết mới có thể bám trụ được.

Theo họa sĩ Phạm Hùng, nghề thiết kế đòi hỏi cập nhật kiến thức liên tục. Chẳng hạn, trước đây, khi không rành về địa điểm, cách bài trí ngôi nhà cổ, anh phải vào thư viện tìm hiểu nhưng nay đã có internet nên đỡ một phần công sức.

“Chúng tôi gặp áp lực về thời gian. Nếu chuẩn bị không đúng thời gian cho cảnh quay hoặc có thay đổi đột ngột gây “vỡ” lịch quay thì rất phiền. Đạo diễn, chủ nhiệm, họa sĩ thiết kế, nhà sản xuất là “bộ tứ” phải luôn chia sẻ, thông cảm cho nhau. Chuyện kinh phí eo hẹp cũng ảnh hưởng đến sự sáng tạo. Khi dựng cảnh, chúng tôi luôn lựa chọn vật liệu nhẹ, vừa túi tiền.

Thiết kế bối cảnh: Biến những điều không thành có

Nói không ngoa, họa sĩ thiết kế bối cảnh được xem là người chế tác và “hô biến” những điều “không thể thành có thể” theo yêu cầu của đạo diễn tại phim trường. Công việc của họ lắm gian nan mà nếu không nói ra thì không ai biết.

Thấp thỏm cho từng bối cảnh “xấu”

Nếu như bối cảnh ở phim trường, các họa sĩ thiết kế có thể dàn dựng thoải mái, tự do sáng tạo, muốn sơn, vẽ thậm chí đục tường khoét lỗ cũng không bị than phiền gì. Nhưng một khi thuê bối cảnh tại nhà dân thì sẽ khó chủ động trong việc dàn dựng gì thêm. Trường hợp gặp phải những chủ nhà khó tính, họ dường như “điều khiển” cả họa sĩ thiết kế, buộc đạo diễn phải ngậm ngùi sửa kịch bản và đảm bảo không cho quay bối cảnh “xấu” tại nhà họ.

Bối cảnh “xấu” ở đây không có nghĩa là không đẹp, mà đó là những cảnh quay như nghiện hút, mại dâm, giết người. Những cảnh quay thế này luôn bị các chủ nhà kịch liệt phản đối vì đâu ai muốn ngôi nhà trở nên… xui xẻo khi lên sóng. Thế là cả đoàn làm phim ra hiệu với họa sĩ trổ tài “vải thưa che mắt… chủ nhà”. Để “đối phó” với những chủ nhà khó tính, các họa sĩ thiết kế luôn dự phòng hai phương án. Một, trường hợp ông bà chủ luôn ở nhà mà cảnh quay “xấu” ngày hôm đó không dời được, các họa sĩ sẽ cho treo những tấm màn ở bốn phía hoặc dồn tất cả diễn viên vào phòng và khóa chặt cửa… để quay. Nếu được hỏi, các anh thuyết phục: “Tụi em đang quay cảnh phải dùng ánh sáng đèn neon, thu âm trực tiếp cần tránh tiếng ồn nên vào quay trong phòng kín là thuận tiện nhất”, anh Họa Sĩ Phạm Hùng, họa sĩ thiết kế chia sẻ. Phương án dự phòng thứ hai là cả đoàn phim phải “canh” ông bà chủ đi vắng rồi tranh thủ quay thật nhanh.

Việc thuê một ngôi nhà để quay những bối cảnh hiện đại đã khó, thì việc thuê một ngôi nhà “cổ” để quay những bối cảnh xưa lại càng khổ sở hơn nhiều. Khi cả đoàn đau đầu vì phải tìm một ngôi nhà mà mang dáng vóc thời bao cấp. Đích thân các họa sĩ phải hỏi người trong vùng tìm cho ra một người đan lại vỏ phích giống hệt thời xưa, rồi mới mua ruột phích lắp vào. Họa sĩ thiết kế tự tay chuốt tre, nứa, lá để phủ thêm lên ngôi nhà gạch đã rêu cũ. Các anh còn huy động thêm nhân công để gấp rút đóng các kiểu giường, tủ như kiểu gia đình thôn quê miền Bắc hay sử dụng.

Luôn biết “phù phép”…

Các họa sĩ thiết kế hết sức vất vả “phù phép” theo yêu cầu đạo diễn, nhân tạo hoàn toàn để tạo vẻ hoành tráng, giống như thật. Từng viên gạch, đường dây điện, những bức tường loang lổ đều được xử lý hoàn toàn bằng tay dù chỉ xuất hiện thoáng qua khung hình. Xem phim, khán giả sẽ kinh ngạc trước vẻ kỳ bí tạo nên một mê cung mà xem qua chúng ta không tin rằng tất cả đều từ sự sáng tạo của các họa sĩ thiết kế.

Xây dựng khu vườn Bạch Trà số tiền hơn 2 tỷ đồng để sản xuất, thiết kế nội thất để lấp đầy 15/21 căn phòng tại Cung An Định (bối cảnh chính của phim Gái già lắm chiêu V) cũng vừa được công bố lên tới 3 tỷ đồng.

Trong một số bộ phim, có những cảnh bắt buộc phải dựng nên một đám tang, thế là các họa sĩ thiết kế phải “di dân” tạm thời ảnh thờ của chủ nhà, lôi đi kéo lại bàn thờ cho đúng góc máy. Sau đó, họ lấy ảnh một người nào đó lạ hoắc (có khi là diễn viên trong đoàn) cộng với hương khói nghi ngút, hình ảnh khấn vái xì xụp, thế là một đám tang gọi là… hoàn chỉnh có ngay!

➤ Hãy liên hệ ngay với chúng tôi để có báo giá chi tiết và chính xác.

TEAM PHẠM HÙNG ART

• Hotline & Zalo: 0906.09.33.79(Mr. Phạm Hùng)
• Email: phamhungart@gmail.com